Kanıta Dayalı Tıp Nedir?

Hastalığın tanı ve tedavisi sırasında hekim, hastası ile ilgili çeşitli tıbbi kararlar verir. Tanı yöntemlerinin seçimi, sonuçların değerlendirilmesi, tedavi seçimi, cerrahi planlama vs gibi. Hekimlerin karar alma sürecinde yöntem olarak var olan kanıtlanmış bilgileri kullanmasına “kanıta dayalı tıp” denir.

Kanıta dayalı tıp yapabilmesi için hekimin, kendi biraysel klinik deneyimleri ile araştırmalardan elde edilen kanıtları birlikte değerlendirebilmelidir. Bunun için hekimin güncel bilgi ve gelişmeleri takip etmesi yetmez; bu bilgileri uygulayabilecek bireysel klinik deneyime de sahip olması gerekir. Bireysel klinik deneyim, uzun yıllar süren klinik pratiğin getirdiği yetkinlik ve karar verebilme gücüdür.

Dolayısıyla kanıta dayalı tıp dediğimiz aman, tanı koyabilme, hastaya uygun tedavi seçebilme, hasta haklarını anlayabilme ve hastalığın tüm süreçlerinde klinik kararları doğru verebilme şeklinde tanımlanabilir. Kanıta dayalı tıp ile hasta hakları birbiri içine geçen kavramlardır.

Klinik kanıtlar uzun süren çalışmalar sonunda elde edilir. Bu kanıtlar her konunun ilgili akademisyenleri tarafından değerlendirilir, bilimsel toplantı ve aktiviteler sırasında tartışılır ve genel geçer güncel bilgiler halinde yayınlanır. Bu kanıtların sürekli gözden geçirilmesi, her yıl yeni çalışmalarla güçlendirilmesi, hem kullanılmakta olan yöntem tedavileri doğrular hem de bunların yerlerine yenilerinin konulmasını sağlar. Bilimdeki şüpheciliği canlı tutar, sürekli kılar.

Klinik deneyim ve klinik kanıtlar birlikte kullanılınca değerlidirler. Tek başına klinik deneyim hızla güncelliğini yitirme riskine sahiptir. Klinik kanıt ise hiçbir zaman klinik deneyimin yerini tutamaz. Klinik deneyim, klinik kanıtın hastaya nasıl uygulanacağına karar vermede yaşamsal öneme sahiptir.

Kanıta dayalı tıbbın karşıtı, geleneksel tıp yapmaktır. Tüm mesleki yaşamını kendisinden daha deneyimli birilerinin öğrettiği ile sınırlı tutup “biz bunu zaten hep böyle yapmaktayız” inancı ile çalışmak, hekimi hızla çağının dışında kalmaya mahkum kılar.

Kanıta dayalı ve hasta haklarına saygılı tıp dediğimizde; hekimlikte kararların, en güncel kanıtlar ışığında, hekimin deneyimleri, hastanın özellikleri doğrultusunda, her zaman hastanın yararına verilmesi anlaşılmalıdır.


Hasta Haklarına Saygılı ve Kanıta Dayalı Tıp Nasıl Yapılır?

  • Tedaviye başlamadan önce tanının kanıtlanması ve belgelenmesi.
  • Hastalığı ile ilgili olarak kişinin detaylı bilgilendirilmesi.
  • Kendisine yapılacak olan tedavi veya cerrahi yönetemin olası sonuçlarıyla beraber anlatılması.
  • Alternatif tedavi yöntemleri varsa, bunların da hastaya açıklanması.
  • Hastanın tüm tetkik sonuçlarının orijinal kopyalarının kendisine verilmesi 6-Başka bir hekimden ikinci fikir almak istediğinde yardımcı olunması.
  • Hastadan bilgi saklanmaması; hastaya farklı, yakınlarına farklı anlatılmaması.
  • Ekip çalışması uygulamaları ile hastanın daha geniş bir perspektiften yardımele alınması.
  • Hastanın mahremiyetine özen gösterilmesi.
  • Hastanın görüş, düşünce ve inançlarına saygı gösterilmesi.
  • Hastanın dikkat ve özenle dinlenmesi, anlattıklarının ve anlatmak istediklerinin doğru anlaşılması, buna zaman ayrılması, emek verilmesi.
  • Her türlü sıkıntısında daima hastanın yanında olunması.